Tập cho con tự ngủ

Cứ khi bé khóc, các mẹ thường nghĩ “chắc có gì không ổn”! Thế nến các mẹ nhanh chóng bế, dỗ nhưng bé không nín. Lúc này, mẹ thấy lo lắng không hiểu chuyện gì xảy ra và các bé cũng bất lực không kém. Giá bé biết nói, chắc đã bảo: “Mẹ để cho con yên, để con còn đi ngủ!”. Nhưng mẹ cố nựng nịu con để không bỏ mặc con, như thế mẹ cảm thấy mình vẫn đang cố gắng. Trong khi có thể mẹ không hiểu được rằng, cùng với lượng và thời gian khóc như vậy, nếu mẹ có phưong pháp, có thông tin, đặt con xuống cho con khóc để con học cách tự đưa mình vào giấc ngủ thì mai kia câu chuyện khóc – ru – bế – ti để ngủ sẽ chấm dứt và con học được kĩ năng quan trọng của cuộc đời: mệt là có thể tự ngủ, không bị phụ thuộc vào người khác!

Muốn các bé ngừng khóc và tự ngủ thì các mẹ phải để cho các bé bắt đầu từ việc khóc. Không có “khóc” thì làm gì có “nín”.

Mẹ Hà đã nhận ra chân lý sau 2 tiếng đồng hồ nựng mà con vẫn khóc, sau đó con mệt quá ngủ được 45 phút dậy khóc tiếp 2 tiếng nữa. Tự nhiên mẹ vỡ ra là tổng thời gian mẹ dỗ dù con vẫn khóc trên tay bằng 3 lần thời gian cho phép để các con tự khóc và tự tìm giấc ngủ cho mình. Phương án nào tốt hơn? Mẹ bế 2 tiếng để con khóc trên tay hay để con khóc 40 phút và ngủ một giấc sâu trên giưòng? (Hachun Lyonnet).

Kinh nghiệm của số đông các mẹ đã luyện con tự ngủ và các chuyên gia khuyên rằng: việc con khóc trong quá trình luyện ngủ là khó chịu nhất cho người nghe, chứ không phải người khóc. Trong quá trình luyện ngủ, nhiều mẹ thốt lên rằng: nó như tra tấn tâm lý. Nhưng sau đó con biết tự ngủ, con ngủ đủ và con vui vẻ vì được nghỉ ngơi hợp lí thì đa số các mẹ đều cho rằng “quyết định luyện ngủ là quyết định đúng đắn nhất”.

Những mẹ sinh bé thứ hai thường ít phải áp dụng luyện ngủ cho các bé. Do đã có kinh nghiệm nên ngay từ ngày đầu, các mẹ đã có thể để cho bé có môi trường ngủ độc lập và không tạo môi trường ngủ phụ thuộc: ti mẹ, ti giả, bình, rung lắc, ru… Các mẹ nên nhớ, môi trường là do mình tạo ra, nếu các bé không bao giờ biết đến ru bế lắc ngủ thì sẽ không bao giờ đòi hỏi. Hơn nữa, các mẹ sinh con thứ thường tôn trọng bản năng của các con hơn, đói các bé sẽ đòi ăn, mệt các bé sẽ tự ngủ. Do đó, bé có thể tự chơi một mình lâu hơn và các bé có khả năng kết nối vơi nhu cầu bên trong của bản thân.

Các phương pháp luyện ngủ được áp dụng trên thế giới:

« Phương pháp Không khóc (No cry/no tears).

« Phương pháp Bế lên đặt xuống (Pick up put down – PUPD).

« Phương pháp Khóc có kiểm soát (controlled crying hay cry – it – out with checks).

« Để con khóc đến khi con ngủ (cry it out).

« Luyện tự ngủ trước 6 tuần, phương pháp 5S).

Giúp con nhận biết ngày và đêm

Ai nuôi con mọn mà không phải ru con ngủ thì chắc là may mắn lắm. Khi còn trong tháng, bé ngủ suốt ngày thì không nói làm gì nhưng ra ngoài tháng, bé bắt đầu có thời gian thức, ngủ và cứ 3 tiếng ăn một lần nên nảy sinh nhiều vấn đề.

Vấn đề 1: Ăn đêm xong lăn ra chơi không thèm ngủ. Các gia đình cố cho con thức ban ngày nhiều để đêm ngủ: sai lầm, trẻ bị thức nhiều sẽ quá mệt nên đêm quấy khóc, ngủ không sâu ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ và cả gia đình.

Vấn đề 2: Không ngủ được lăn ra quấy khóc, ăn ít, nôn ọe. Trong khi ăn và ngủ liên quan mật thiết đến nhau, ăn để phát triển thể chất, ngủ để phát triển trí não và thần kinh.

Vì thế, để đảm bảo trẻ ngủ nhiều mỗi ngày, các mẹ ra sức rung, lắc, bế ẵm… ấy thế mà lơ mơ một tí đặt xuống nó lại mở to mắt nhìn trân trối trêu ngươi kiểu “Khà khà anh biết định bỏ anh rồi nhá”, rồi hơi có tiếng động là thức và quá trình ru ngủ lại lập lại từ đầu, tốn không biết bao nhiêu thời gian của ông bà cha mẹ và nước mắt của bé (phần lớn khi người lớn ru bé là lúc bé đã quá mệt và có triệu chứng quấy khóc mới được bưng lên lắc – SAI LẦM – và bé khóc trên tay mẹ). Nhiều mẹ chọn giải pháp cho ti để ngủ, cho dù rung lắc hay ti để ngủ thì bé không học được cách tự đưa mình vào giấc ngủ, ảnh hưởng đến quá trình phát triển ngủ qua đêm của bé, giấc ngủ của bé bị chia nhỏ thành các giấc ngắn rất không tốt cho thần kinh. Một giấc ngủ sâu có ý nghĩa hơn một bữa ăn no và khó thực hiện hơn nếu trẻ được các tác nhân bên ngoài giúp đưa vào giấc ngủ (vì khi bé giật mình thức giấc thì không có khả năng tự ngủ lại mặc dù rất buồn ngủ, vì phải có rung, có ti…).

Từ 8 – 12 tuần tuổi nên thiết lập cho bé một thời gian biểu ngủ ngày, ngủ qua đêm để giúp bé phân biệt ngày đêm và nhanh tự ngủ qua đêm mà không thức quấy khóc đòi ăn.

Cách tiến hành

Mẹ giúp con nhận biết ngày đêm bằng cách bắt đầu “buổi đêm” bằng tắm, mát xa, mặc đồ ngủ, hát ru, bật tiếng ồn trắng, tắt đèn và cho con ăn trong bóng tối. Con thường xuyên (cả ngày và đêm) được đặt xuống giường khi còn thức và hơi lơ mơ để con phải tự lo liệu chìm vào giấc ngủ. Đêm đôi khi con giật mình tỉnh giấc nhưng sau đó lại tìm vào giấc ngủ ngay mà không cần gọi mẹ giúp. Con được mẹ cho ăn đêm khi vẫn ngủ (dream feed – DF) một lần vào lúc 22h – 22h30, do đó con chỉ thức dậy một lần trong đêm vào lúc 2h30 – 3h và tiếp tục ngủ đến sáng. Hôm nào ăn xong mà con vẫn thức, mẹ chỉ cần đặt xuống giường là con cũng tự đi ngủ.

Ban ngày con ăn, sau đó chơi trên thảm thì thấy dù chỉ một dấu hiệu con buồn ngủ cũng lập tức quấn chặt (swaddle) lại, cho lên giường nằm nghe tiếng ồn trắng (white noise). Con sẽ ngủ trong vòng 5 – 10 phút mà không có một tiếng khóc nào.

Luyện ngủ lúc đầu nghe đau khổ nên nhiều mẹ không dám thử, đến lúc làm rồi mói thấy tiết kiệm cho con bao nhiêu nước mắt, công sức và thời gian. Mẹ có con mọn nhưng vẫn có thời gian dọn dẹp, xem tivi, chơi với con và dành thời gian cho bố.

Lưu ý 1: Việc chọn phương pháp rất quan trọng. Cha mẹ cần nghiên cứu rất kỹ tính cách của con, tính cách của bản thân, điều kiện của gia đình, sự hợp tác của ông bà, điều kiện giường riêng cho trẻ, điều kiện an toàn khi trẻ ngủ một mình ở các lứa tuổi khác nhau, điều kiện thể chất của trẻ, ví dụ: không luyện ngủ khi con đang ốm. Khi cha mẹ thống nhất phương pháp lựa chọn, việc luyện có thành công hay không hoàn toàn phụ thuộc vào sự kiên nhẫn, kiên trì và khả năng đánh giá tình hình của cha mẹ có chính xác hay không (rất nhiều bé thành công với việc để cho con khóc đến khi tự ngủ, nhưng cha mẹ lại áp dụng phương pháp cho con khóc có kiểm soát, dẫn đến thời gian luyện ngủ kéo dài hơn rất nhiều và đôi khi dẫn đến thất bại nếu cha mẹ gặp cản trở của gia đình).

Lưu ý 2: Cho dù có phương pháp tên là Không khóc, nhưng không có nghĩa là không có nước mắt. Đặc biệt đối với những bé đã quen được bế nhiều, quen được ti để ngủ thì dù luyện ngủ bằng phương pháp nào, chỉ cần đặt bé xuống giường là bé đã khóc rồi. Cha mẹ cần hiểu điều này để kiên trì luyện ngủ cho con. Mẹ Hà áp dụng phương pháp khóc có kiểm soát cho bạn Alexis khi bạn được 9 tuần tuổi nhưng với Emily, mẹ Hà thực sự không phải làm luyện ngủ vì mẹ đã để em tự ngủ từ ban đầu, không tạo môi trường phải có cái này/cái kia để bé ngủ từ khi mới lọt lòng. Nguyên nhân mẹ Hà làm luyện ngủ ngắn gọn như sau: Nhà Alexis có người thân sang thăm 1 tháng và 1 tháng ru Aelxis ngủ (trước đó bạn Alexis hoàn toàn tự chơi – tự ngủ). Đến lúc mọi người về cháu khóc đòi ru. Đêm thứ nhất phải lắc bạn 1 giờ đồng hồ bạn mới ngủ và thức dậy liên tục ban đêm. Đêm thứ hai, bạn khóc 2 tiếng sau đó mới mệt lử thiếp đi được 45 phút dậy khóc đến 4h sáng. Trước tình hình đó, mẹ quyết định tìm hiểu về luyện ngủ và kĩ năng tự trấn an của bé sơ sinh.

Luyện ngủ cho bạn Alexis ở 9 tuần thì thời gian thức tối đa của bạn là 1 tiếng 20 phút. Sáng sớm bạn thức dậy, cho bạn ăn no, tắm nắng đến khi bạn ngáp một cái (chừng 60 phút sau khi dậy) mẹ bạn quấn bạn lại, cho lên giường của bạn, phòng được đóng kín và bạn được ngậm ti giả. Bạn khóc 5 phút mẹ vào phòng, không bế bạn lên mà chỉ vỗ nhẹ vào người và cho ti giả lại vào miệng cho bạn mút. 5 phút sau thì bạn ngủ tít.

Hai tiếng sau bạn thức dậy, mẹ bạn cho bạn ti. Chơi 1 tiếng 20 phút và lại lên giường, lần này bạn khóc chưa được 5 phút thì lăn ra ngủ. Sau lần luyện ngủ đó, bạn rất ít khóc và chấp nhận giấc ngủ dễ hơn. Bạn có thể tự chơi trong chốc lát và chấp nhận ngủ trong vòng 5 phút mẹ đặt xuống giường.

Bạn Sâu nhà mẹ Ong mới sinh đã gắt ngủ rất lâu, lại được bế nhiều nên cả ngày cả đêm ngủ là phải bế, đặt xuống là ọ ẹ khóc. Khi Sâu được 1 tháng, mẹ luyện ngủ cho bạn theo phương pháp Không khóc (No cry), mẹ căn thời gian thức ngủ theo tháng tuổi, chắc chắn bạn không bị đói, mẹ mát xa, thủ thỉ với bạn rồi đặt bạn vào cũi, tất nhiên, bạn bắt đầu khóc ngay khi được mẹ đặt xuống. Mẹ bế lên bạn càng khóc, càng giãy giụa và càng khóc to, đặt xuống cũng khóc nhưng bế lên càng khóc to hơn. Càng ngày bạn khóc càng dữ và thời gian khóc càng dài. Mẹ kiên trì luyện trong 15 ngày thì dừng lại vi cảm thấy kiệt sức và nghĩ phương pháp này không phù họp với bạn. Mẹ dừng 1 tuần không luyện ngủ cho bạn nhưng tình hình ăn ngủ của bạn càng lúc càng tệ, giờ thì bạn đòi bế cả ngày, đêm thì phải bế ngồi bạn mới ngủ. Khi bạn được 8 tuần, mẹ quyết định luyện ngủ cho bạn theo phương pháp CIO: Trước khi luyện, mẹ đã chuẩn bị tinh thần cho bạn, nói với bạn rằng hôm nay mẹ và bạn sẽ làm gì. Ngay sau khi bạn thức dậy, mẹ cho bạn bú no, chơi với bạn rồi đặt vào giường ngủ khi bạn mới thức được có 55 phút, mẹ thủ thỉ với bạn một chút rồi đi ra chỗ khuất, tắt đèn. Bạn khóc trong vòng 30 phút rồi lăn ra ngủ, các giấc sau khoảng 25 – 30 phút. Ngày thứ hai, tất cả các giấc bạn đều khóc đến 45 phút mới chịu ngủ. Ngày thứ ba, thời gian khóc giảm hẳn còn dưới 20 phút, ngày thứ tư dưới 10 phút, ngày thứ năm e e mấy tiếng làm nũng rồi lăn ra ngủ tít. Ngày thứ bảy đặt vào giường là bạn ôm chăn ngủ chỉ sau vài phút, đêm ngủ giấc dài (dù vẫn ọ ẹ đòi ti) khoảng 11 tiếng.

Với bé Ben, con mẹ Jen Ga Tay thì khác. Từ 0 – 3 tháng, ngày bé ngủ 3 – 4 giấc. Đêm dậy ăn 2 lần. 19h30 – 20h ngủ thì 5h30 – 6h dậy. Có thời gian bé cũng dậy đêm nhiều lần nhưng mẹ cho ty giả bé lại ngủ luôn. Tuy nhiên, cứ tầm 4h sáng là con dậy liên tục, cứ 15 – 20 phút dậy 1 lần và mẹ liên tục cho con ngậm ti giả để con ngủ lại.

Tháng thứ tư, ngày con ngủ 3 giấc. Giấc một con chỉ ngủ 30 – 45 phút, giấc hai con ngủ được 2 tiếng, giấc ba con lại chỉ ngủ được 30 phút.

Ban ngày khi con ngủ thì mẹ phải nằm cạnh và canh vỗ chuyển giấc mặc dù hôm được – hôm không. Tối 19h30 – 20h00 là giờ con bắt đầu ngủ vào giấc đêm. Trước 12h đêm con dậy 2 lần. Sau 12h đêm con dậy liên tục 1h, 1h45, 3h kém, 4h rồi 5h kém… liên tục cứ 30 – 45 phút là con dậy, con khóc mẹ nhét ty giả nhưng ngủ tý lại vật vã, cứ như thế đến 6h sáng thì dậy hẳn. Bé tự ngủ được nhưng cần ti giả.

Bé ti bình. 4 tháng mẹ cai bú đêm cho bé bằng nước lọc. Giờ ăn đã giãn cữ thành 4 tiếng.

Lời khuyên: Mẹ căn lại thời gian thức hợp lý cho con. Có thể kéo dài giấc ngủ ban ngày cho con theo hai cách là Nâng lên đặt xuống (Pick up put down – PUPD) và Để cho khóc (CIO) hoặc Khóc có kiểm soát (CIO with checks).

Mẹ Ben đã chọn phương pháp PUPD, trong thời gian 1 tuần liền Ben khóc dai dẳng, sau đó con ốm và mẹ ngừng luyện, con cũng không ngủ tốt trong thời gian dài. Con khỏi mẹ lại kiên trì đến tháng thứ năm. Mẹ cảm thấy Ben không phù hợp với PUPD nữa.

6 tháng Ben khỏe mạnh, mẹ tiến hành CIO đồng thời cắt xuống cho con ngủ còn hai giấc ngủ ngày. Mẹ căn thời gian thức theo lịch 3 – 2, 5 – 4 trong đó cứ đến giờ mẹ cho con vào giường, đến hết giờ ngủ tối thiểu mẹ cho con ra. Con ngủ đêm bắt đầu từ 18h vì ngày ngủ vớ vẩn nên tối con ngủ sớm. Mẹ Ben vất vả rèn khoảng 1 tuần thì đêm con ngủ tốt, ngủ trọn vẹn 12 tiếng đêm từ 6h tối đến 6h sáng hôm sau. Đêm chỉ dậy ọ ẹ 5 – 10 phút lại ngủ. Giấc ngủ ngày thì vẫn rất thất thường. Giấc thứ nhất ngủ tốt thì giấc hai tệ. Nhưng trung bình hầu như giấc ngày ngủ 2 – 2,5h.

Hiện tại, Ben đã được 13 tháng. Ban ngày con ngủ một giấc, 1 – 1,5h và đêm con ngủ trọn vẹn 12 tiếng từ 6h tối đến 6h sáng hôm sau. Khi ngủ dậy, con vui vẻ và tự nằm chơi chờ mẹ vào đón.

Bé Đậu, con của mẹ Quỳnh Hoa từ khi sinh ra đã ngủ ít và không mấy khi ngủ được giấc sâu. Khi trong tháng, vào những đêm ngoan thì 2 giờ bé dậy một lần. Ban ngày chỉ ngủ 30 phút mỗi giấc, muốn con ngủ tiếp thì mẹ phải bế ru, đặt con là cực khó nên mẹ cứ phải bế lên đặt xuống rất nhiều lần. 5 tháng là đỉnh điểm khi đêm cứ 1 giờ bé Đậu dậy 1 lần đòi mút ti mẹ mới ngủ, con từ chối ti giả. Con rất lười ăn, ngủ 3 giấc ngắn mỗi giấc chỉ được 30 phút, đêm con ngủ rất muộn, hơn thế giấc đêm cứ 1 tiếng lại dậy 1 lần.

Lời khuyên

Cắt đi một giấc ngủ ngày từ 3 giấc còn 2 giấc, áp dụng lịch 2 – 3 – 3.

Luyện tự ngủ: Mẹ quyết định chọn CIO do mẹ đã từng áp dụng phương pháp PUPD không thành công.

Vì mẹ chọn CIO nên cai ti đêm bằng CIO.

Ngày 1: Cắt giấc ngày cuối cùng (giấc 3), đặt vào giường sớm hẳn 1 tiếng để còn luyện tự ngủ. Ngày ăn 100 ml/cữ, mỗi cữ cách nhau 4 tiếng. Đêm 1: Ngủ đêm lúc 17h30 như thường lệ, ngủ được 30 phút đến 18h thì bắt đầu dậy khóc, mẹ ngồi nhìn đồng hồ con khóc đúng 1 tiếng 10 phút, sau đó con nín và ngủ, đêm đầu tiên mẹ để con khóc để tự ngủ, con ngủ 5 tiếng liên tục sau đó con dậy, khóc một chút và ngủ tiếp thêm 5 tiếng liên tục nữa.

Ngày 2: Giấc 1 mẹ cho vào giường, con khóc khoảng 30 phút. Giấc 2 ngủ liền mạch 1,5 tiếng không khóc. Ngày ăn 120 ml/cữ cách 4 tiếng. Đêm 2: Cho vào giường lúc 17h30, ngủ 30 phút rồi dậy nhưng chỉ i ỉ 15 phút và ngủ tiếp, đêm ngủ được 11 tiếng đồng hồ và chỉ dậy 2 lần giữa chừng, i ỉ tí không khóc to và mẹ không can thiệp.

Ngày 3 – ngày từ chối: Hai giấc ngày thì con ngủ 30 phút xong dậy khóc rồi mới ngủ tiếp. Đêm 3: mẹ đặt con ngủ được 30 phút xong lại dậy khóc 1 tiếng 10 phút rồi ngủ đến sáng, tổng thời gian ngủ đêm đó 11 tiếng 30 phút. Ngày ăn 180 ml/cữ cách 4 tiếng. Lần đầu tiên trong đời con ngủ một giấc dài và liên tục!

Ngày 4, 5: Được tư vấn căn lại thời gian thức của con. Mẹ chỉnh lại lịch thành thời gian thức trước các giấc ngày tương ứng 2h – 2, 5h – 3h. Ngày con ngủ 30 phút, tỉnh dậy, thức nằm trong giường một mình, không khóc và rồi tự ngủ tiếp. Bữa sữa ban ngày con ăn 200 hoặc 250 ml/cữ cách 4 tiếng. Đêm 4, 5: Con ngủ mỗi đêm hơn 11 tiếng, tuy vậy đêm con vẫn tỉnh giữa đêm, ỉ ôi một lúc rồi ngủ lại luôn. Mẹ không can thiệp.

Ngày 6: Mỗi giấc ngủ ngày kéo dài 1,5 giờ. Ngày ăn ổn định 250 ml/ cách 4 tiếng. Đêm 6: ngủ 11 giờ liên tục, 1 giờ còn lại có thức dậy i ỉ rồi ngủ ngay. Tổng thời gian ngủ là 12 tiếng.

Thỉnh thoảng có ngày chệch choạc vì con vẫn đang trong thời gian làm quen lịch sinh hoạt mới nhưng sau khoảng 2 tuần lịch đã ổn định.

Hiện tại: Bé Đậu bây giờ 11 tháng vẫn duy trì lịch hai giấc ngày, đang đẩy dần giờ ngủ đêm lên 6h30 để sáng em dậy muộn hơn, em cũng khá hợp tác. Tuy nhiên trong khoảng thời gian đó cũng có những lúc em ngủ lung tung, ví dụ giấc ngày ngủ 30 phút dậy khóc và không ngủ lại, sáng 4h30 hoặc 5h dậy nằm lúc khóc lúc chơi chờ 6h sáng mẹ mới vào đón, có thời gian 1 tháng liền như thế, mẹ vẫn phải nghe em khóc khá nhiều.

— Luyện ngủ cho Đậu, mục đích lớn nhất là cho con, để con có thể tự ngủ mà không phụ thuộc vào yếu tố bên ngoài tác động. Vì sau 1 tháng bế và ru ngày lẫn đêm “1 bao gạo” gần 10kg, mẹ nhận ra điều đó cũng chẳng giúp gì cho con cả. Không có người mẹ nào không xót xa khi nghe con khóc, nhưng nếu giữ vững lập trường, tin vào con, tin vào lựa chọn của mẹ, ngày thì sẽ có ngày cả hai mẹ con đều được thoải mái. (Tâm sự của mẹ Hoa)

Trường hợp của mẹ Hoa và mẹ Jen, chúng tôi có may mắn theo sát cả hai mẹ từng ngày với mỗi giấc ngủ của con. Và cả hai trường hợp của hai mẹ, các bé đều biết tự ngủ và hợp tác rất tốt. Tôi nhận thấy lí do cả hai bé thức dậy rất nhiều ban đêm đó là do mẹ sợ con dậy, con mới chỉ cựa quậy hoặc ọ ẹ là mẹ có thể lao ra cạnh con, ra sức vỗ, ra sức cắm ti giả vào miệng con mong con chuyển giấc. Và trên thực tế việc này làm phiền đến con, ảnh hưởng đến việc tự chuyển giấc và ngủ tiếp của con. Có mẹ khi bé chưa dậy thì tác động bên ngoài lại làm bé tỉnh giấc, và vì bé không ngủ liền mạch, bé lại càng có xu hướng dậy đêm nhiều hơn. Nên nhớ, người lớn đêm ngủ khi chuyển giấc vẫn nói mê, có người ngồi dậy mặc dù vẫn ngủ, có người tỉnh đi vệ sinh, nhưng chúng ta tự ngủ lại đưực. Vì thế, mục tiêu là khuyến khích con ngủ lại mà không cần quá nhiều sự trợ giúp từ bên ngoài.

Thực tế trong hai trường hợp trên tôi phải khuyên các mẹ CHỜ tối thiểu 10 phút xem con có thể tự xoay sở ngủ lại được không trước khi trợ giúp. Và sự thực là sau đêm thứ hai mẹ áp dụng CHỜ, thì mẹ không còn phải vào giúp con ngủ lại, bởi bản chất cả hai bé đều có thể tự trấn an và tự ngủ rất tốt và cả hai bé đều có thể ngủ đủ 12 tiếng ban đêm không cần hỗ trợ của bất cứ ai.